Festiwal Endemity w Gnieźnie stawia literaturę wobec niepewności

Zdjęcie poglądowe wygenerowane przez AI
Wojna, migracje i kryzys zaufania do instytucji stają się punktem wyjścia do rozmowy o literaturze Europy Środkowo-Wschodniej. W Gnieźnie odbędzie się 12. edycja festiwalu „Endemity”, poświęcona doświadczeniu życia bez stabilnych punktów odniesienia. W programie znalazły się spotkania z pisarkami, pisarzami, poetkami, reporterem i tłumaczkami. Wydarzenie połączy Gniezno z Poznaniem i Mieściskiem.
- Trzy miasta i jeden temat przewodni festiwalu
- Pisarze opowiedzą o wojnie, migracji i kruchych tożsamościach
- Od litewskiej pamięci po śląską aglomerację
Trzy miasta i jeden temat przewodni festiwalu
Festiwal odbędzie się od 8 do 11 października 2026 roku. Tegoroczne hasło „Niepewność” obejmuje zarówno doświadczenia osobiste, jak i przemiany społeczne, polityczne oraz geopolityczne. Organizatorzy stawiają pytanie, co literatura może zrobić z rzeczywistością, której nie da się łatwo uporządkować ani nazwać.
„Endemity” od początku koncentrują się na specyfice Europy Środkowo-Wschodniej. Festiwal bada, czy skomplikowana historia regionu, zmienne granice, doświadczenie migracji i niejednoznaczna tożsamość tworzą osobny, rozpoznawalny rodzaj literatury. Tegoroczna edycja pokazuje, że te pytania nie dotyczą wyłącznie przeszłości – odnoszą się także do codzienności osób żyjących w cieniu wojny, kryzysów i gwałtownych zmian.
Wśród miejsc wydarzeń znalazły się:
- Poznań,
- Gniezno,
- Mieścisko.
Wstęp na festiwal będzie wolny. Szczegółowy program ma być dostępny na stronie Endemitów oraz w mediach społecznościowych wydarzenia.
Najświeższe wiadomości z Gniezna czekają na stronie głównej terazgniezno.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.
Pisarze opowiedzą o wojnie, migracji i kruchych tożsamościach
Jedną z zaproszonych osób jest Bernadetta Darska – krytyczka literacka, eseistka i redaktor naczelna kwartalnika „Portret”. W książce „Republika ludzi młodych. Opowieść o nowym człowieku” opisuje pokolenie wchodzące w dorosłość bez trwałych punktów odniesienia. Interesuje ją wpływ niepewności na wybory, relacje i sposób budowania własnej tożsamości.
Z Łotwy przyjedzie Inga Gaile, poetka, prozaiczka i przewodnicząca łotewskiego PEN Clubu. Podczas festiwalu przedstawi powieść „Skarbeniek”, której bohaterką jest kobieta samotnie wychowująca dwoje małych dzieci. Presja bycia „matką doskonałą” prowadzi ją do konfrontacji z wewnętrznym alter ego. Książka wyrasta między innymi z doświadczeń feministycznego ruchu „Stand-up kobiet”, współtworzonego przez Gailę.
Ukraińskie doświadczenie wojny pokażą Julia Ilucha i Sasza Iwaniuk. Ilucha, poetka, prozaiczka i dziennikarka z Charkowszczyzny, w nagradzanym zbiorze „Moje kobiety” przedstawia losy migrantek, żołnierek i kobiet dotkniętych rosyjską agresją. W jej książce zagrożenie nie jest odległym tłem, lecz częścią codziennego życia bohaterek.
Iwaniuk, ukraińska badaczka i pisarka mieszkająca w Warszawie, zajmuje się sytuacją ukraińskich migrantów i migrantek w Polsce. Jest autorką powieści „Amor[t]e” oraz prowadzi Klub Literacki „Po sąsiedzku”, w którym rozmowy dotyczą wykorzenienia, wojny i poszukiwania własnego miejsca.
Od litewskiej pamięci po śląską aglomerację
W programie znalazła się także Birutė Jonuškaitė – litewska prozaiczka, poetka, tłumaczka Czesława Miłosza i prezeska Związku Pisarzy Litwy. Zaprezentuje tom „Lista obecności”, w którym pyta o znaczenie obecności w czasie, gdy przynależność, pamięć i tożsamość stają się coraz mniej oczywiste. W jej twórczości powracają również pogranicze litewsko-polskie oraz życie pomiędzy kulturami.
Jana Orlová z Czech poświęca swoją poezję między innymi cielesnej i społecznej niepewności kobiet. W tomie „Nie uciekniesz” ciało staje się obszarem napięcia między tradycją a codziennymi doświadczeniami.
Polską perspektywę zaprezentuje Zbigniew Rokita, reporter i dwukrotny laureat Nagrody Nike. Jego najnowsza książka „Aglo. Banką po Śląsku” prowadzi przez Katowice, Chorzów, Świętochłowice i Bytom. Osią opowieści jest tramwajowa linia 7, łącząca miasta tworzące nieoczywistą aglomerację. Rokita przygląda się historii i tożsamości Górnego Śląska, a także granicom, które nieustannie zmieniają znaczenie.
W rozmowach i spotkaniach uczestniczyć będą również tłumaczka litewskiej prozy Agnieszka Rembiałkowska oraz prowadzący:
- Martyna Bunda,
- Rafał T. Czachorowski,
- prof. Przemysław Czapliński,
- Michał Domagalski,
- Agnieszka Lichnerowicz,
- prof. Joanna Roszak.
Dla mieszkańców Gniezna oznacza to dostęp do wydarzeń bez opłat i możliwość spotkania z twórcami zajmującymi się tematami, które łączą doświadczenie regionu z aktualnymi problemami Europy. Program warto sprawdzać na bieżąco na stronie endemity.pl oraz na profilach festiwalu na Facebooku i Instagramie.
na podstawie: UM Gniezno.
Ilustracja ma charakter poglądowy i została wygenerowana przez sztuczną inteligencję — nie jest fotografią rzeczywistego zdarzenia.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Przerwa w dostawie wody obejmie część ul. Swarzędzkiej i Skiereszewo

Co robić w weekend w Gnieźnie? Przewodnik na 20–22 listopada

Plakaty ruszają w artystyczną podróż. „Pociąg do sztuki” przyjedzie do eSTeDe

Transport, wsparcie Ukrainy i skargi. Agenda sesji powiatu gnieźnieńskiego

Dron za 41,5 tys. zł dla policji w Gnieźnie. Przeszkolono dwóch funkcjonariuszy

Garażówka w Gnieźnie połączy zakupy z oddawaniem niepotrzebnych tekstyliów

Gniezno w nowym przewodniku po śladach Żydów w Wielkopolsce

W Gnieźnie odbiorą liście sprzed posesji. Worki trzeba wystawić przed 6.00

W MOK rusza rodzinne odliczanie do świąt, a pieczątki mogą przynieść nagrody

Natalia Maćkowiak w kadrze juniorek, trzy zawodniczki SMS Gniezno w kadrze młodszej

Mieszkańcy Gniezna mogą ocenić transport. Ankieta obejmuje różne podróże

Bezpłatne szkolenia prawne online. Do Teams można wejść bez aplikacji

Parowozownia w Gnieźnie jako muzeum, centrum nauki i biznesu. Wizja w Sejmie

Po włamaniu wrócił do tego samego sklepu. 43-latek zatrzymany
Przydatne dane teleadresowe
- Urząd Miasta i Gminy Czerniejewo - kontakt, godziny, wydziały i e-usługi
- Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Gnieźnie - kontakt, bilety, wynajem autobusów
- Parafia bł. Jolenty w Gnieźnie - msze, kancelaria, kontakt
- URBIS Gniezno - kontakt, awarie, e-BOK i punkty odbioru odpadów
- Zakład Gospodarki Komunalnej w Łubowie - kontakt, godziny, sprawy online
- Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Gnieźnie - kontakt, zapis, diagnoza i terapia
