Bezpłatna tomografia płuc w Gnieźnie. Szpital rusza z programem NFZ

Jedna wizyta kwalifikacyjna może zakończyć się badaniem jeszcze tego samego dnia. Szpital Pomnik Chrztu Polski w Gnieźnie dołączył do ogólnopolskiego programu profilaktyki raka płuca finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Osoby spełniające określone kryteria otrzymają bezpłatną niskodawkową tomografię komputerową klatki piersiowej, bez skierowania. To propozycja przede wszystkim dla osób z wieloletnią historią palenia, nawet jeśli nie mają żadnych objawów.

• Gnieźnieński szpital wśród dwóch placówek w Wielkopolsce
• Kryteria obejmują wiek i historię palenia
• Kwalifikacja i tomografia mogą odbyć się podczas jednej wizyty

Gnieźnieński szpital wśród dwóch placówek w Wielkopolsce

Szpital Pomnik Chrztu Polski jest jedną z dwóch placówek w województwie wielkopolskim realizujących nowy program badań przesiewowych raka płuca. Z bezpłatnej diagnostyki mogą korzystać mieszkańcy Gniezna, powiatu gnieźnieńskiego, innych części regionu, a także osoby spoza województwa.

Rak płuca przez długi czas może rozwijać się bez wyraźnych sygnałów. W Polsce każdego roku diagnozuje się około 20,7 tys. nowych przypadków, a niemal 26 tys. osób umiera z powodu tej choroby. Według Krajowego Rejestru Nowotworów odpowiada ona za ponad jedną piątą zgonów nowotworowych.

Najsilniejszym czynnikiem ryzyka jest palenie tytoniu. Z tym nałogiem wiąże się 85–90 proc. zachorowań. Znaczenie ma zarówno liczba wypalanych papierosów, jak i czas palenia. Ryzyko zwiększa także bierne wdychanie dymu.

Niskodawkowa tomografia komputerowa pozwala wykryć niewielkie zmiany, które mogą nie być widoczne na tradycyjnym zdjęciu rentgenowskim. Badanie jest szybkie, bezbolesne i wiąże się z mniejszą dawką promieniowania niż standardowa tomografia klatki piersiowej. Nie trzeba wcześniej być na czczo ani wykonywać badań krwi.

Kryteria obejmują wiek i historię palenia

Program skierowano do osób od 50. do 74. roku życia. Podstawą kwalifikacji jest historia palenia wynosząca co najmniej 20 paczkolat oraz odpowiednio krótki okres od zakończenia palenia.

Osoby w wieku 55–74 lat mogą wykonywać badanie raz na 12 miesięcy, jeśli:

• palą lub paliły w wymiarze co najmniej 20 paczkolat;
• od rzucenia palenia minęło nie więcej niż 15 lat.

W grupie wiekowej 50–54 lata wymagane są te same kryteria dotyczące palenia, a dodatkowo co najmniej jeden czynnik ryzyka:

• przewlekła obturacyjna choroba płuc, czyli POChP;
• co najmniej dwuletni kontakt zawodowy z substancjami szkodliwymi, między innymi azbestem, krzemionką, niklem, chromem, kadmem, berylem, związkami arsenu, spalinami silników Diesla, dymem ze spalania węgla lub sadzą;
• narażenie na radon;
• przebyta choroba nowotworowa, między innymi chłoniak, rak głowy i szyi albo rak pęcherza moczowego;
• rak płuca u krewnego pierwszego stopnia, czyli rodzica, rodzeństwa lub dziecka.

Z programu mogą skorzystać również osoby w wieku 55–74 lat, które zakończyły leczenie raka płuca i pięcioletni okres monitorowania, jeśli spełniają kryterium dotyczące co najmniej 20 paczkolat oraz nie więcej niż 15 lat od zaprzestania palenia.

Paczkolat nie oznacza liczby kupionych paczek. To sposób określania łącznej ekspozycji na dym tytoniowy. Jedna paczka dziennie przez 20 lat daje 20 paczkolat. Taki sam wynik ma osoba paląca dwie paczki dziennie przez 10 lat albo pół paczki dziennie przez 40 lat. Ostateczną decyzję podejmuje lekarz podczas kwalifikacji.

Kwalifikacja i tomografia mogą odbyć się podczas jednej wizyty

Udział w programie rozpoczyna się od umówienia wizyty kwalifikacyjnej w Szpitalu Pomnik Chrztu Polski. Skierowanie od lekarza rodzinnego lub specjalisty nie jest potrzebne. Na wizytę należy zabrać dowód osobisty.

Przed spotkaniem z lekarzem pacjent wypełnia ankietę dotyczącą między innymi palenia, stanu zdrowia i dodatkowych czynników ryzyka. Można zrobić to wcześniej albo otrzymać formularz w szpitalu. Lekarz analizuje odpowiedzi, przeprowadza wywiad i sprawdza, czy pacjent spełnia warunki programu.

Po pozytywnej kwalifikacji NDTK klatki piersiowej wykonywana jest tego samego dnia. Ogranicza to liczbę wizyt i pozwala szybciej przejść od oceny ryzyka do badania. Później radiolog opisuje obrazy, a pacjent podczas kolejnej wizyty otrzymuje omówienie wyniku oraz dalsze zalecenia. W razie potrzeby lekarz może wyznaczyć termin badania kontrolnego albo skierować pacjenta na pogłębioną diagnostykę.

Program nie zastępuje konsultacji w sytuacji, gdy pojawiają się objawy. Z udziału wyłączone są między innymi osoby z dolegliwościami wymagającymi pilnego rozpoznania, takimi jak:

• krwioplucie;
• kaszel trwający dłużej niż osiem tygodni;
• chrypka;
• niezamierzona utrata masy ciała.

W takich przypadkach nie należy czekać na badanie przesiewowe. Potrzebna jest konsultacja lekarska i diagnostyka dobrana do objawów. Z programu nie korzystają także osoby, które miały tomografię klatki piersiowej w ciągu ostatnich 12 miesięcy, z wyjątkami dotyczącymi badań kontrolnych prowadzonych w ramach programu, oraz pacjenci z przeciwwskazaniami do NDTK.

Badanie i opieka związana z programem są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Szpital ma przekazać informacje o uruchomieniu zapisów, rejestracji i dalszej organizacji przyjmowania pacjentów. Do czasu rozpoczęcia kwalifikacji warto sprawdzić, czy historia palenia spełnia próg 20 paczkolat oraz przygotować informacje o przebytych chorobach i narażeniu zawodowym.

na podstawie: Szpital Gniezno.