Od „Tajwanu” po Kafkę. Preteksty wracają z literackim programem

W Gnieźnie literatura wyjdzie poza strony książek. Podczas 16. Festiwalu Literackiego Preteksty pojawią się rozmowy o polsko-tajwańskich śladach, spotkania z popularnymi autorami, premiera fotograficznego albumu o jubileuszowym roku oraz spektakl inspirowany prozą Franza Kafki. Finałem wydarzenia będzie turniej dla miłośników książek.

• Preteksty rozpoczną się od historii polskich „Tajwanów”
• Album „Korona 2025” zatrzyma jubileusz w fotografiach
• Popularni autorzy i teatralny finał w Starym Ratuszu
• Książkożercy sprawdzą znajomość literatury

Preteksty rozpoczną się od historii polskich „Tajwanów”

Pierwsze spotkanie zaplanowano w Starym Ratuszu z Wei-Yun Lin – tajwańską pisarką, tłumaczką i poetką. Autorka bada historię relacji polsko-tajwańskich, a szczególnie interesują ją dzielnice nazywane w Polsce „Tajwanami” lub „Pekinami”. Takie określenia odnoszą się do biedniejszych, zaniedbanych albo peryferyjnych części miast. W Polsce funkcjonują w blisko 50 miejscowościach, także w Gnieźnie.

Lin opisała ten fenomen w monografii „The Keys of the World: Taiwan and Poland between Great Powers”. Książka przedstawia relacje między Polską a Tajwanem od 1636 roku do współczesności oraz analizuje kilkadziesiąt miejsc noszących nazwę „Tajwan”.

Autorka przez jedenaście lat mieszkała i pracowała w Polsce. Ukończyła studia z dramatu na Brunel University w Londynie, a następnie kształciła się w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tłumaczyła między innymi utwory Tadeusza Różewicza, Brunona Schulza, Wisławy Szymborskiej, Janusza Korczaka, Zygmunta Miłoszewskiego i Olgi Tokarczuk. W 2013 roku jako pierwsza osoba z Tajwanu otrzymała medal „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

Spotkanie poprowadzi Wiktor Koliński. Wstęp jest wolny.

Program pierwszej części festiwalu przedstawia się następująco:

• 24 września, godz. 18:00 – Wei-Yun Lin, Stary Ratusz
• 25 września, godz. 16:00 – premiera albumu „Korona 2025”, sala widowiskowa Miejskiego Ośrodka Kultury w Gnieźnie
• 25 września, godz. 18:00 – Paweł Sołtys, Stary Ratusz
• 26 września, godz. 16:00 – Agata Przybyłek, Stary Ratusz
• 26 września, godz. 18:00 – Kasper Bajon, Stary Ratusz
• 27 września, godz. 15:00 – Barbara Wysoczańska, Stary Ratusz
• 27 września, godz. 17:00 – Tomasz Raczek i Marcin Szczygielski, Stary Ratusz
• 27 września, godz. 19:00 – spektakl „Dociekania psa” Teatru Wszelki Wypadek, sala widowiskowa MOK w Gnieźnie

Album „Korona 2025” zatrzyma jubileusz w fotografiach

Podczas festiwalu zaplanowano także premierę albumu fotograficznego Dawida Stube i Waldka Stube. Publikacja dokumentuje wydarzenia związane z obchodami 1000. rocznicy koronacji pierwszych królów Polski. Autorzy zebrali w niej fotografie najważniejszych momentów jubileuszowego roku w Gnieźnie.

Album powstawał przez setki godzin fotografowania, selekcji zdjęć i pracy redakcyjnej. Publikację przygotowano w dwóch wersjach językowych – po polsku i angielsku. Oprócz fotografii znajdą się w niej teksty Mikołaja Macioszka, a za edycję odpowiadał Mariusz Forecki. Projekt przygotował Andrzej Dobosz, za skład i łamanie odpowiadał Dariusz Nowak, korektę wykonała Marzena Krzyżanowska, a tłumaczenie przygotował Aleksander Schmidt.

Dla mieszkańców będzie to nie tylko premiera nowej książki, lecz także możliwość zobaczenia uporządkowanego fotograficznego zapisu wydarzeń, które z czasem mogą stać się ważnym dokumentem historii Gniezna. Spotkanie odbędzie się w sali widowiskowej MOK. Wstęp jest wolny.

Tego samego dnia w Starym Ratuszu pojawi się Paweł Sołtys, znany również jako muzyk Pablopavo. Jako autor prozy debiutował „Mikrotykami”, nagrodzonymi między innymi Nagrodą Literacką Gdynia. Później wydał „Nieradość”, „Sierpień” oraz powieść „Monolok”, która trafiła na długą listę konkursu o Nagrodę Literacką Księgarni Kameralnych. Sołtys ma na koncie także kilkanaście płyt i około 1500 koncertów. Rozmowę poprowadzi Izabela Budzyńska.

W sobotę czytelnicy spotkają się również z Agatą Przybyłek. Autorka ponad 20 książek pisze powieści obyczajowe i komedie romantyczne. W swoich historiach łączy temat miłości z humorem, problemami społecznymi i wątkami psychologicznymi. Spotkanie poprowadzi Zuzanna Trygalska.

Wieczorem zaplanowano rozmowę z Kasprem Bajonem – poetą, pisarzem, scenarzystą i filmowcem. Bajon jest autorem książek „Fuerte”, „Gambit orangutana” i „Poznań kolonialny”, a także scenarzystą seriali „Heweliusz”, „Wielka woda” i „Rojst”. Spotkanie poprowadzi Paweł Bartkowiak.

Popularni autorzy i teatralny finał w Starym Ratuszu

Niedzielny program rozpocznie Barbara Wysoczańska, autorka powieści historycznych „Narzeczona nazisty”, „Kolaborantka” i „Lena”. Jej książki sprzedają się w setkach tysięcy egzemplarzy, a czytelniczki doceniają połączenie historycznego tła z opowieściami o silnych kobietach.

Pisarka z wykształcenia i zamiłowania jest historyczką. W swoich książkach pokazuje bohaterki, których rola w oficjalnych narracjach często była marginalizowana. Podczas spotkania opowie również o własnej drodze do debiutu:

„Piszę od zawsze, od kiedy pamiętam. Pisanie jest dla mnie jak oddychanie, ale dopiero w wieku czterdziestu jeden lat wydałam debiutancką powieść «Narzeczona nazisty»”.

Rozmowę poprowadzi Agnieszka Antosik.

O godz. 17:00 w Starym Ratuszu wystąpią Tomasz Raczek i Marcin Szczygielski. Obaj prowadzą podcast TOMATO, w którym rozmawiają o filmie, literaturze i muzyce, nie unikając różnic zdań.

Tomasz Raczek jest krytykiem filmowym, teatrologiem, popularyzatorem kinoterapii i autorem książek o filmie oraz telewizji. Prowadzi audycję RACZEK MOVIE w Radiu Nowy Świat, kanał EKRAN TOMASZA RACZKA oraz inne formaty poświęcone kulturze filmowej. Marcin Szczygielski to pisarz, dziennikarz i grafik, autor powieści dla dorosłych oraz książek dla dzieci i młodzieży. Jego debiutancka powieść młodzieżowa „Omega” otrzymała główną nagrodę w konkursie literackim IBBY i tytuł Książki Roku IBBY 2010.

Na to spotkanie obowiązują bezpłatne wejściówki.

Festiwal zakończy spektakl Teatru Wszelki Wypadek „Dociekania psa”, inspirowany opowiadaniem Franza Kafki. Kameralny monodram przedstawia samotnego bohatera próbującego zrozumieć reguły rządzące światem, społeczeństwem i jego własnym istnieniem. W przedstawieniu pojawiają się pytania o wiedzę, wiarę, instynkt oraz granice poznania.

Spektakl grupy Tomasza Kujawskiego wykorzystuje słowo, ruch i emocje aktora. Organizatorzy zapowiadają połączenie filozoficznej refleksji z charakterystycznym dla Kafki absurdem. Wstęp na przedstawienie jest wolny.

Książkożercy sprawdzą znajomość literatury

Po głównej części festiwalu odbędzie się IX Turniej Książkożerców. Konkurs organizuje Klub Dyskusji o Książce działający przy Bibliotece Publicznej Miasta Gniezna. Rywalizacja jest skierowana do osób, które ukończyły 15 lat, a drużyny muszą składać się z trzech uczestników.

Zgłoszenia są przyjmowane do 1 października 2026 roku. Kartę zgłoszenia z imionami i nazwiskami uczestników, nazwą drużyny oraz numerem telefonu można dostarczyć:

• osobiście do Działu Animacji i Promocji Biblioteki Publicznej Miasta Gniezna przy ul. Staszica 12a w Gnieźnie
• mailowo na adres [email protected]

Turniej odbędzie się 9 października o godz. 17:00 w Domu Sąsiedzkim pod Sówką. Jego celem jest popularyzowanie czytelnictwa, rozwijanie zainteresowań literackich i wspólna zabawa po zakończeniu festiwalowych spotkań.

16. Festiwal Literacki Preteksty organizują Biblioteka Publiczna Miasta Gniezna i Miasto Gniezno. Wydarzenie dofinansowano z dotacji celowej Urzędu Miejskiego w Gnieźnie. Wsparcia udzielają Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie, Stowarzyszenie „Fantasmagoria”, Klub Krytyki Politycznej w Gnieźnie oraz Klub Dyskusji o Książce.

na podstawie: Urząd Miejski.